Илија Срдановиќ, носителот на Студентската листа, синоќа ги повика граѓаните да останат достоинствени и да не посегнуваат по никаков вид насилство, во порака преку социјалната мрежа Инстаграм, откако беа забележани неколку инциденти, меѓу кои и упад на неколку десетици граѓани во просториите на телевизијата „Информер“ во Белград кои ја прекинаа програмата, а групи граѓани се собираа и пред просториите на телевизиите Пинк и РТС.
„Драги сограѓани, ве молиме останете до крајот на изборниот процес и продолжете да бидете мирни и достоинствени, како што бевте до сега. Изборите сè уште не се завршени, резултатите од изборите не се објавени. Мора да останеме достоинствени до крајот. Не посегнувајте по никаков вид насилство. Ова е она што го бара вашата Студентска листа и вашето студентско движење. Да живее Србија“, рече Срдановиќ.
Студентите во блокадата, кои вчера победија на вонредните парламентарни избори со Студентскиот список, објавија дека вечерва ја слават изборната победа и дека нема место за конфликти и насилство. Студентите во блокадата ги замолија сите граѓани мирно да се разотидат и да си одат дома вечерва по прославата во Славија. Студентите изјавија на мрежата X дека не ги поддржуваат упадите во медиумите и институциите, ниту пак повикуваат на нив.
Поранешниот претседател и премиер на Србија, како и поранешниот претседател на Српската напредна партија, Александар Вучиќ, реагираше на инцидентите во зградата на телевизијата Информер, оценувајќи дека тоа е напад врз слободата на изразување, јавниот говор и новинарството.
„Вечерва гледавме невидено насилство, монструозно насилство. Нападот врз Информер е напад врз слободата на изразување, слободата на јавниот говор, слободата на новинарството“, рече Александар Вучиќ во видео обраќање на Инстаграм.
Со соборувањето на долгогодишниот лидер Александар Вучиќ на изборите во неделата, српското студентско протестно движење постигна нешто за што демонстрантите во другите европски престолнини можат само да сонуваат. Сепак, сега следи тешката работа на владеењето – нешто за што ниту студентите, ниту кандидатите што тие ги избраа, немаат никакво искуство.
Десетици илјади луѓе излегоа на улиците низ целата земја за да слават откако Вучиќ го призна поразот доцна во неделата, на историски избори што ставија крај на двегодишните мирни антивладини протести.
Но, додека воодушевената толпа палеше факели и огномет, пееше и танцуваше, се наметнаа прашања: кој од ова движење, кое нема јасен лидер, ќе стане премиер; какви точно ќе бидат нивните политики; и дали група политички непознати личности, без претходна меѓусебна поврзаност, ќе можат да останат обединети за да ја зајакнат економијата, да го искоренат криминалот и корупцијата, и да управуваат со сложените меѓународни односи?
Одговорите на овие прашања ќе ја одредат политичката стабилност на Србија – најголемата економија на Западен Балкан – како и нејзините односи со Кина, Русија и нејзиниот најголем трговски партнер, Европската унија.
Победата на студентите веројатно ќе поттикне широки институционални и политички промени, фокусирани на борбата против корупцијата, владеењето на правото и подобрување на јавните услуги. Сепак, бирократскиот отпор кон реформите и ограниченото искуство на движењето во управувањето би можеле да ја направат транзицијата предизвикувачка“, се наведува во извештајот на „Teneo Global Research“ објавен во понеделникот.
Протестното движење започна откако 16 лица загинаа при уривање на настрешница на железничка станица во северниот град Нови Сад во 2024 година, по што демонстрантите, предводени од студенти, побараа одговорност и крај на корупцијата.
Иако немаа истакнат водач, студентите добија широка поддршка, по што избраа 250 академици, правници, лекари, актери, земјоделци и музичари да ги претставуваат на изборите.
Движењето, како и некои од главните кандидати на неговата листа, дадоа одредени насоки за своите заложби, ветувајќи домашна програма за борба против корупцијата, која се фокусира на темелна реформа на институциите. Таа не го признава Косово – поранешната јужна покраина на Србија која прогласи независност во 2008 година – но се залага за одржување референдум за пристапувањето на Србија кон ЕУ, со која односите во последните години се влошија.
Меѓу истакнатите личности се наоѓаат носителот на студентската изборна листа, кардиологот Илија Срдановиќ, поранешниот гувернер на Централната банка, Дејан Шошкиќ, како и Радомир Сајчиќ, професор на Универзитетот во Белград, кој зборуваше во име на студентите по нивната победа. Сепак, не е извесно дали некој од нив ќе заземе министерска функција, а останува да се види дали кандидатите ќе успеат да формираат кохерентна влада, способна да постигне консензус за политиките доволно долго за да го искористи своето комотно парламентарно мнозинство за спроведување промени.
