Парламентарни избори во Бугарија, поранешниот претседател Радев води во анкетите

Бугарите денска гласаат на осмите парламентарни избори за пет години, а јасниот фаворит, прорускиот поранешен претседател Румен Радев, ветува дека ќе стави крај на спиралата на слаби, краткотрајни влади и ќе ја искорени широко распространетата корупција.

Радев, евроскептичен поранешен пилот на борбен авион кој се спротивставува на воената поддршка за воените напори на Украина против Москва, се повлече од претседателската функција во јануари за да се кандидира на изборите, кои доаѓаат откако масовните протести ја принудија претходната влада да се собори во декември.

Измамничката кампања на социјалните медиуми и ветувањето за стабилност ја зголемија поддршката на Радев во балканската земја со околу 6,5 милиони жители, каде што гласачите се уморни од повторени предвремени избори и мала група ветерани политичари кои се сметаат за корумпирани.

Трошоците за живот се исто така проблем откако Бугарија, членка на Европската Унија и НАТО, го усвои еврото во јануари. Претходната влада падна поради протестите против новиот буџет со кој се предлага зголемување на даноците и повисоки придонеси за социјално осигурување.
Тоа и неодамнешната политичка криза се чини дека се поважни за гласачите отколку повиците на Радев за подобрување на односите со Москва или за продолжување на протокот на руска нафта и гас кон Европа. „Политичарите треба да се здружат и да донесуваат одлуки – а не да имаат постојани конфликти и расправии, одејќи од едни избори на други без да завршат ништо“, рече Богомил Бардарски, 72-годишен металски работник кој гласаше во главниот град Софија.
Анкетите на јавното мислење во петокот покажаа дека Прогресивна Бугарија на Радев обезбедува околу 35% од гласовите, што е зголемување во однос на пред еден месец. Доколку се потврди, тоа би бил еден од најсилните резултати од една партија во последниве години, иако сè уште не е доволно парламентарно мнозинство.
Изборните места се затвораат во 20 часот. Се очекуваат излезни анкети со затворањето на гласањето, а прелиминарните резултати би можеле да бидат објавени подоцна во недела или понеделник.
Интересот на гласачите е зголемен. Анкета на „Алфа рисрч“ со седиште во Софија предвидува излезност од околу 60%, речиси двојно поголема од 34% забележани во јуни 2024 година.
Бројките го истакнуваат растечкото фрустрирање од долгата доминација на партијата ГЕРБ предводена од поранешниот премиер Бојко Борисов, која заостанува на второто место со околу 18% и Движењето за права и слободи, чиј лидер Дељан Пеевски е под санкции од САД и Велика Британија поради корупција.

Еден можен коалициски партнер е проевропската коалиција „Продолжуваме со промените – Демократска Бугарија“ (PP-DB), која исто така вели дека се потребни реформи.

Критичарите велат дека Радев сноси дел од одговорноста за контроверзните одлуки донесени од привремените влади што ги назначи за време на неговото претседателствување од 2016 година. Тие вклучуваат договор за гас од 2023 година помеѓу турската државна компанија за гас „Ботас“ и бугарскиот „Булгаргаз“, што доведе до загуби и истрага.
„Секоја коалиција што ќе се формира веројатно ќе страда од нестабилност на владата и ќе се соочи со значителен надзор од граѓанското општество и опозицијата.“ „Уште еден предвремен избор во 2026 година сега е помалку веројатен, но останува значајна можност“, рече Марио Бикарски, аналитичар во консултантската куќа за ризик „Вериск Мејплкрофт“.

Бугарија брзо се развиваше од падот на комунизмот во 1989 година и се приклучи на Европската унија во 2007 година. Очекуваниот животен век нагло се зголеми, невработеноста е најниска во ЕУ, а економијата има поголеми заштитни мерки откако се приклучи на еврозоната.
Но, Бугарија заостанува зад другите земји од ЕУ во многу метрики, а корупцијата останува ендемска, вклучително и на изборите, каде што купувањето гласови е распространето. Бугарија е рангирана на 84-то место во Индексот за перцепција на корупцијата на „Транспаренси Интернешнл“ за 2025 година, најнизок резултат во ЕУ заедно со Унгарија.
„Државата во основа се распаѓа“, рече ИТ специјалистот Евгениј Шох, 50, кој гласаше во Софија. Тој сака да види подобрувања во здравствената заштита и образованието и „конечно, да излеземе од ова мочуриште во кое сме веќе повеќе од 30 години?“